Lắp điện mặt trời mái nhà tự dùng năm 2026: thủ tục, tỷ lệ bán điện dư và giá theo Nghị định 243

Nhiều khách hàng hỏi INSOLAR: năm 2026 lắp điện mặt trời trên mái nhà có cần xin phép không, có bán điện lên lưới được không và bán được bao nhiêu tiền. Bài này tóm tắt các quy định đang áp dụng, theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP đã được sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 26/6/2026).

Thủ tục: chỉ cần thông báo, không phải xin phép

Với hộ gia đình đấu nối lưới hạ áp (trường hợp phổ biến nhất):

• Gửi thông báo theo Mẫu số 01 cho UBND cấp xã nơi lắp đặt. Nội dung gồm tên chủ đầu tư, công suất, địa điểm và thời điểm lắp đặt, đưa vào sử dụng.
• Gửi trực tuyến (Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia) trước ngày bắt đầu lắp đặt ít nhất 10 ngày làm việc.
• Hệ có công suất dưới 1 kW (tính theo công suất biến tần) không bắt buộc thông báo.

Doanh nghiệp đấu nối trung áp trở lên thì thông báo cho UBND cấp tỉnh (Mẫu số 02). Nếu muốn bán điện dư, doanh nghiệp phải có Giấy chứng nhận đăng ký phát triển trước khi lắp đặt.

Được bán bao nhiêu điện dư

• Sản lượng điện dư được mua bán không vượt quá 50% sản lượng điện phát của hệ thống. Mức cũ theo Nghị định 58/2025 là 20%.
• Từ nay đến hết 31/12/2030, hai bên có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện khu vực tiếp nhận được và vận hành an toàn.
• Điện xả từ pin lưu trữ được sạc bằng chính hệ mái nhà cũng được tính vào phần điện dư, đo tại đầu ra biến tần.
• Vùng miền núi, biên giới, hải đảo chưa có điện lưới quốc gia không bị giới hạn tỷ lệ này.

Giá mua điện dư

Giá mua bằng giá điện năng thị trường bình quân của năm trước liền kề. Nếu mức này cao hơn giá trần khung giá phát điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ thì lấy bằng giá trần, chưa gồm VAT.

Giá điện năng thị trường bình quân năm 2025 được Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) công bố là 844,8 đồng/kWh (công văn số 205 ngày 16/1/2026). Đây là mức tham chiếu cho năm 2026 và được cập nhật hằng năm.

Lưu ý: giá 2.105–2.348 đồng/kWh mà EVN công bố hằng năm chỉ áp dụng cho các hệ đã vận hành trong giai đoạn 2017–2020 theo cơ chế cũ. Hệ lắp mới không được hưởng mức giá này.

Vậy nên tính toán thế nào

Giá bán điện dư khoảng 845 đồng/kWh, thấp hơn nhiều so với giá điện sinh hoạt bậc thang mà gia đình đang trả. Vì vậy, mỗi kWh tự dùng có giá trị cao hơn hẳn mỗi kWh bán lên lưới. Khi thiết kế hệ thống, nên:

• Chọn công suất tấm pin sát với nhu cầu điện ban ngày của gia đình hoặc xưởng, thay vì lắp thật lớn để bán.
• Cân nhắc pin lưu trữ nếu nhà dùng nhiều điện buổi tối: điện dư ban ngày được trữ lại để dùng giờ cao điểm.
• Chọn biến tần hybrid nếu dự định bổ sung pin lưu trữ về sau.

Hỗ trợ từ địa phương

Chỉ thị 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 giao HĐND các tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà. Mức hỗ trợ do từng tỉnh quyết định. Ví dụ, Nghị quyết 21/2026/NQ-HĐND của Bắc Ninh hỗ trợ 1 triệu đồng/kW tấm pin và 1 triệu đồng/kWh pin lưu trữ, tối đa 6 triệu đồng/hộ.

Trước khi lắp, bạn nên hỏi UBND xã/phường hoặc Sở Công Thương xem tỉnh mình đã có chính sách hỗ trợ chưa và điều kiện nhận hỗ trợ là gì.